20 jaar Centro Educativo Guatemala ‘Melanie Beemsterboer’

Het is dit jaar 20 jaar geleden dat Bejo in Guatemala een project startte om kinderen uit agrarische families een kans te geven op een betere opleiding. In 2004 zag Centro Educativo Agricola Guatemala “Melanie Beemsterboer” het levenslicht, een school waarop jaarlijks zo’n 24 kinderen onderwijs krijgen. Twee decennia later zijn een kleine 400 kinderen afgestudeerd, werd (in 2023) een tweede school geopend en – in januari van dit jaar – zelfs een derde. Mainor España, directeur van Bejo Guatemala, vertelt over de ontwikkelingen.

Voor degenen die niet bekend zijn met de stichting, een korte achtergrond: in veel landen vallen kinderen op het platteland buiten het traditionele schoolsysteem, ook in Guatemala is dit regelmatig het geval. Op de in Parramos (50 kilometer ten westen van hoofdstad Guatemala City) gevestigde school krijgen deze kinderen algemeen basisonderwijs en praktijkgericht landbouwonderwijs. Op deze locatie heeft Bejo tevens een vestiging en hier worden jaarlijks open dagen georganiseerd. 

Tientallen leerlingen haalden jaarlijks hun diploma en velen slaagden er daarna in mooie verdere stappen te maken in hun loopbaan. Zo deelde de stichting in 2019 dat van de 348 geslaagde leerlingen er 90 een vervolgopleiding hadden afgerond of nog studeerden, 92 in loondienst werkten en 58 zelfstandig ondernemer waren geworden. 

Het zijn mooie resultaten, zo terugblikkend. Op de vraag of Mainor het project ook als een succes ziet, antwoordt hij met enthousiasme. “Ja, absoluut. Het idee om les te geven aan kinderen tussen de 12 en 15 jaar komt van mijn vrouw Magdalena”, vertelt hij. “Dit is een leeftijd waarop ze hun persoonlijkheid ontwikkelen en nieuwe dingen makkelijk oppikken. De lessen die we geven staan voor 95 procent in het teken van praktische landbouw en we zien dat afgestudeerde kinderen daar profijt van hebben. De school biedt een goede opstap voor een vervolgopleiding. Dat hebben meerdere studenten gedaan en sommigen zijn uiteindelijk zelfs agronoom of landbouwingenieur geworden. Deze mensen hebben kansen gekregen die ze anders niet hadden gehad.”

Jongens én meisjes
Op de school in Parramos, waar Magdalena ook zelf lesgeeft, zijn de studenten uitsluitend jongens. In september werd de tweede school geopend, deze is gevestigd in Monjas (zo’n 80 kilometer ten oosten van de hoofdstad). Op deze school krijgen ook meisjes de kans een opleiding te volgen. 

De verklaring voor het ‘waarom hier wel en op de andere school niet’ zit hem in het feit dat de kinderen in Parramos op school overnachten en in Monjas een dagopleiding gevolgd wordt. “In Guatemala ligt het heel gevoelig om jongens en meisjes op dezelfde plek te laten overnachten”, zegt Mainor daarover. “We willen wel een experiment doen waarbij de studenten op school slapen – dan doen de ene week de jongens dat en de week erop de meisjes.”

En waar het bijna twee decennia duurde voordat een tweede school geopend werd, volgde de derde al minder dan een half jaar later. Deze is gevestigd bij het Bejo veredelingsstation in Salamá en is ook bedoeld voor jongens en meisjes. Met deze derde school (zo’n 160 kilometer boven de hoofdstad) erbij, kan Bejo aan studenten uit een groot gebied rond Guatemala City onderwijs bieden. En dat is precies het idee, legt Mainor uit. “We willen kinderen uit meer gebieden de kans geven om zichzelf te onwikkelen, zowel op persoonlijk als professioneel vlak.” 

Politieke onrust
De opening van de school in Salamá bleek nog niet zo voorspoedig te gaan als vooraf ingeschat. Omdat het vinden van gekwalificeerd personeel tijd in beslag neemt, maar vooral vanwege de politieke situatie in Guatemala. In de nasleep van de onrustig verlopen presidentsverkiezen kampte het land met veel wegblokkades, waardoor de levering van de benodigde materialen lang duurde. “Ik denk dat we daardoor sowieso een maand of vijf vertraging hebben opgelopen”, aldus Mainor. “Het was op het laatste moment dus nog even druk om alles gereed te krijgen.”

Tussen de drie vestigingen zit geen verschil als het gaat om het soort opleiding dat gegeven wordt, of de grootte van de klassen. De snelle uitbreiding in korte tijd betekent dat het aantal kinderen dat onderwijs kan worden geboden plotseling verdrievoudigd is. En na alle mooie reeds behaalde resultaten, betekent dat dat er meer zit aan te komen. Mainor: “Ik ben erg blij met alles wat we in de afgelopen jaren bereikt hebben en kijk uit naar wat we nog gaan doen. Het is een goede zaak dat zoveel kinderen de kans op een beter bestaan krijgen door middel van een opleiding. En ik ben er trots op dat Bejo Guatemala hierbij betrokken is.”